karbon-emisyonu nedir

Karbon Emisyonu (Salınımı) ve Etkileri

Dünya üzerinde yapılan birçok faaliyet, dünya dengesini alt üst etmektedir. Dünyanın bu denli sarsılmasının en büyük nedeni ise insandır.

İnsanoğlunun bitmek tükenmek bilmeyen ihtiyaçlarının giderek çoğalması ile yaşam alanları yetersiz bir hâl almaya başladı. Salgın hastalıklar, küresel ısınma ve daha pek çok neden insanın etkisiyle meydana gelmiştir. İnsan faktörünün Dünya üzerinde yarattığı en korkunç şey ise küresel ısınmaya zemin hazırlayan karbon salınımıdır.

İçindekiler

Karbon Emisyonu (Salınımı) Nedir?

Açık bir anlatımla karbon emisyonu(salınımı), açığa çıkan karbon moleküllerinin atmosfere yayılarak diğer bileşenlerle karışması anlamına gelir.  Bu salınıma genelde “sera gazı emisyonu” da denilmektedir. Bunun nedeni sera gazlarının dört çeşidinde karbon moleküllerinin varlığıdır. Bu sera gazları aşağıda listelenmiştir;

  • Karbondioksit
  • Metan
  • Hidroflorür Karbonlar
  • Perfloro Karbonlar

Sera Etkisi Nedir?

Stratosfer katmanında bulunan gaz ve su buharı bir araya gelerek “sera etkisi” yaratır. Bu etki, Dünya’yı güneşin ısısından büyük oranda korumaktadır. Ayrıca sera etkisi, Güneş’ten gelen zararlı ultraviyole ışınlarının, Dünya üzerine ulaşmasını büyük oranda engellemektedir. Eğer sera etkisi olmasaydı; gündüzler aşırı sıcak, geceler aşırı soğuk bir hâl alırdı. Burada dikkat edilmesi gereken nokta; sera etkisi ile sera gazı emisyonunun karıştırılmaması gerektiğidir.

Karbon Emisyonunun (Salınımının) Nedenleri Nelerdir?

  • Nüfusun hızla artışına bağlı olarak doğal kaynaklara olan ihtiyaç artmıştır. Doğal kaynakların ihtiyacının artmasına bağlı olarak karbon emisyonu meydana gelmiştir. Karbon emisyonuna bağlı olarak ise kürese ısınma meydana gelmiştir. O zaman nüfus artışı-doğal kaynak-karbon salınımı-küresel ısınma birbirleriyle bağlantılı kavramlar grubunu oluşturur.
  • Hızlı sanayileşme ve sanayileşmenin kontrolsüz bir şekilde ilerlemesi       
  • Hızlı endüstrileşme ve endüstrileşme işleminin kontrolsüz bir şekilde ilerlemesi
  • Köyden kente olan yoğun göçler
  • Doğal alanların tahrip edilmesi
  • Hayvancılık işlemlerinin yoğun bir şekilde yapılması
  • Sera gazlarının kontrol altında tutulamaması
  • Atıkların geri dönüşüm haline getirilmeyerek çevrenin kirletilmesi
  • Yenilenebilir enerji kaynaklarının yetersizliği
  • Tüketim çılgınlığı
  • Fosil yakıtların kontrolsüzce kullanılması

Yukardaki sebeplere bakıldığında karbon salınımının meydana gelmesindeki en büyük suç insanlarındır.

Karbon Emisyonunun (Salınımının) Sonuçları

Karbon emisyonu, genel olarak iklim üzerinde değişimler oluşturmaktadır. İklim değişimleri ise küresel ısınma ile bağlantılıdır. İklim değişiminin dünya üzerinde oluşan bazı örnekleri aşağıda verilmiştir.

  • İklim değişikliği meydana gelir. Yazlar normalden sıcak, kışlar ise az soğuk geçer. Kış mevsiminin soğuk geçmemesi sonucu yaz mevsimlerinde tarlalarda böceklenmeler oluşur ve bunun sonucunda meyve-sebze üretimi azalır.
  • İklim değişmesi sonucu küresel ısınma meydana gelir. Küresel ısınma kutup bölgelerinde buzulların erimesine ve burada yaşayan hayvanların nesillerinin tükenmesine neden olur.
  • Doğal alanların tahribi sonucu yeşil alanlarda azalma görülür. Yeşil alanların azalması sonucunda ise oksijen yetersiz bir duruma gelerek karbon salınımındaki artış kolaylaşır.
  • Hayvan ve bitkilerin ekosistem özelliklerine sahip olan yaşam alanlarının tahribatı sonucu birçok bitkinin ve hayvanın neslinin tükenmesine neden olur.
  • Kuraklık ve çölleşmeler sonucu tarım alanları verimsizleşir. Bu da meyve-sebze, buğday gibi ürünlerin oluşmamasına ve bunun sonucunda insanları kıtlığa sürükleyebilir.
  • Buzulların erimesi sonucu deniz seviyesinde yükselmeler meydana gelir. Böylece seller artış gösterir.

Hava durumları anlık şekillerde değişir. Bir günde dört mevsim yaşanabilir.

küresel ısınma

Dünya Üzerinde Karbon Salınım Miktarı

1900’lü yıllarda sanayileşmenin başlamış olmasıyla karbon salınımı etkilerini göstermeye başlamıştır. Bu yıllarda ortaya 2 milyar ton CO2 gazı açığa çıkmıştır. 2020 yıllında bu değer yaklaşık 16 kat artmış ve toplam 36,2 milyar CO2 gazı açığa çıkmıştır. Bu değerler, Dünya’nın büyük bir risk altında olduğunu ispatlamaktadır.

Ülkelerin Yıllık Karbon Salınımı (Milyar/ton)

Aşağıdaki listede 2018 yılında 20 ülkenin dünya üzerinde karbon salınım miktarları verilmiştir.

  1. Çin: 10,1
  2. ABD: 5,4
  3. Hindistan:2,7
  4. Rusya:1,7
  5. Japonya:1,2
  6. Almanya:0,76
  7. İran: 0,72
  8. Güney Kore: 0,66
  9. Arabistan: 0,62
  10. Endonezya: 0,61
  11. Kanada: 0,57
  12. Meksika: 0,48
  13. Güney Afrika: 0,47
  14. Brezilya: 0,46
  15. Türkiye: 0,43
  16. Avustralya: 0,42
  17. Birleşik Krallık: 0,34
  18. Polonya: 0,34
  19. İtalya: 0,34
  20. Fransa: 0,34

Bu verilere göre; Türkiye 2018 yılında 430 milyon ton karbon salınımı yapmıştır.  Çin ise 10,1 milyar ton karbon salınımı yaparak listenin başında yer almıştır. Karbon salınımı listesinde, ABD 5,4 milyar ton karbon salınımı ile ikinci; Hindistan ise 2,7 milyar ton karbon salınımı ile üçüncü olarak yer almıştır. Avrupa Birliğinin toplam karbon salınımı ise 3,4 milyar ton olarak hesaplanmıştır. Listeye göre ilk 10 ülkenin dünya üzerinde yarattığı emisyon oranı %67,6’dır.

Karbon Ayak İzi Nedir?

Karbon ayak izi, sera gazları salınımının birim karbondioksit değerleri hesaplanarak insanların atmosfere ne kadar zarar verdiğinin ölçüsüdür. Karbon ayak izi kendi arasında iki gruba ayrılır. Bunlar;

Birincil Ayak İzi

Gün içerisinde insanların kullandığı taşıt, teknolojik bazı cihazlar gibi nesnelerin kullanılması sonucu ortaya çıkan karbon salınımının ölçüsüdür.

İkincil Ayak İzi

Kullanılan teknolojik araçlar, taşıtlar, sanayileşme, endüstrileşme vb. unsurların bozulmalarından ya da imalatlarından dolayı tüm yaşam döngüsünde meydana gelen karbon salınımının ölçüsüdür.

Karbon Ayak İzi Nasıl Azaltılır?

  • Karbon salınımını azaltmak için yürüyüş mesafesinde olan alanlara yürümek ya da bisikletle gitmek hem sağlığın korunması açısından hem de karbon salınımın azaltılması açısından önemlidir.
  • İş, okul ve daha birçok yere toplu taşıma araçlarıyla gidilebilir. Eğer otomobil kullanılacaksa bu otomobilin kontenjanı doldurularak seyahat edilmelidir. Toplu taşıma ya da otomobillerde seyahat edilmesi karbon ayak izi numarasını büyük miktarda düşürür.
  • Uçak yolculuklarına gerekmedikçe çıkılmamalıdır. Çünkü uçaklar özellikle harcadıkları yakıtlar ile atmosfere büyük oranda karbon salınımı yapar. Bunun yerine tren ya da otobüs tercih edilmelidir.
  • Dizel yerine hibrit araç kullanılması doğayı büyük bir karbon salınımından kurtarabilir. Dizellere göre biraz pahalı olan hibrit araçlar, karbon ayak izini azaltmada etkilidir.
  • Elektrikli araçlar gerekmediği takdirde kullanılmamalıdır. Ayrıca elektrikli eşya seçiminde ultra tasarruflu ürünler ilk sırada yer almalıdır. Evdeki su harcamalarına da dikkat edilmelidir. Bir elektronik eşya kullanılmayacaksa satın alınmamalıdır.
  • Yeşil enerji kaynakları tüketimi, karbon ayak izi numarasını büyük oranda azaltır. Yeşil enerji kaynakları aşağıda listelenmiştir.
  • Güneş ışığı
  • Rüzgâr
  • Yağmur
  • Gelgitler
  • Bitkiler
  • Jeotermal enerji

Örneğin; rüzgâr enerjisiyle elektrik üretimi, güneş ışığıyla ısıtma sistemleri geliştirilebilir.

  • Et tüketimine kısıtlama getirilmelidir. Çünkü hayvancılık sektörünün kullandığı doğal kaynaklar karbon salınımına yol açar.
  • İthal gıdalar yerine yerli gıdaların tüketimi ya da organik gıdaların tüketimi, ithalat sırasında gerçekleşen ulaşımdan ötürü kullanılan yakıtların karbon salınımını azaltır.
  • Tüketim çılgınlığından vazgeçilmelidir. İhtiyaç fazlası gıda satın alma işlemleri yapılmamalıdır. Çünkü ihtiyaç fazlası gıdalar, genelde çöpe gider. Bunun sonucunda karbon emisyonu artar. Kıyafetler de uzun süre kullanılmalıdır. Kullanılmayacaksa satılmalıdır.
  • Kullanılan kâğıt, şişe, cam, plastik vb. ürünler normal çöplerle karıştırılmamalıdır. Çöpler türlerine göre geri dönüşüm kutusuna atılmalıdır. Ayrıca organik atıkların toprağa karıştırılması, toprağın beslenmesine yardımcı olur.
  • Çevreye çöp atılmamalıdır. Çünkü çöpler, karbon salınımını büyük oranda artırır.

İnsanlar karbon salınımı hakkında hem bilinçlenmeli hem de bilmeyenleri bilinçlendirmelidir. İnternet üzerinden karbon salınımının nedenleri çok rahat bir şekilde öğrenilebilir. Ayrıca insanlar, karbon salınımını azaltmak için gruplaşa hareket ederek karbon salınımını azaltmak için etkinlikler yapabilirler.

Paylaşın

iklim değişikliği
Tukeniyoruz.com ekolojik dengenin korunması gerektiğine inanan ve bu inanç doğrultusunda hareket ederek, doğal kaynakların hızla tüketildiği dünyamızın durumunu gözler önüne sermek için kurulmuştur. Sitemizdeki yazılar birçok kaynak araştırılarak derlenmektedir. Sitemiz kaynak gösterilerek yapılan hiçbir paylaşımda sorumluluk kabul edilmeyecektir.